Communicatie en Informatie

Unesco heeft een specifiek mandaat om “de vrije stroom van ideeën met woord en beeld” te promoten. Met het ‘Communicatie en Informatie’-programma probeert Unesco dan ook de vrijheid van meningsuiting te vrijwaren, persvrijheid te bevorderen, kennisgemeenschappen op te bouwen en toegang tot informatie te verzekeren.

Vrijheid van meningsuiting en bescherming van journalisten

Vrijheid van meningsuiting is een mensenrecht, ongeacht of die mening mondeling als wel in drukwerk, media of online wordt geuit. Door dit recht te koesteren, wil Unesco bijdragen aan vredesopbouw. Dit doet zij door overheden, parlementariërs en beleidsmakers te adviseren en hen te wijzen op de noodzaak van vrije meningsuiting in democratische samenlevingen.

Unesco komt eveneens op voor persvrijheid. Zij steunt projecten voor kritische journalistiek en voor mediageletterdheid. Jaarlijks reikt zij op de Wereld Persvrijheid Dag (3 mei) de UNESCO/Guillermo World Press Freedom Prize uit.

Documentair erfgoed (Memory of the World)

Het ‘Geheugen van de Wereld’ (‘Memory of the World’) programma stimuleert sinds 1992 het behoud, de toegankelijkheid en het bewustzijn van documentair erfgoed. Documentair erfgoed is voortdurend in gevaar door natuurlijke dreigingen en de tand des tijds, maar ook door nalatigheid en opzettelijke vernietiging door de mens zelf. Papier vergaat, computers crashen, documenten worden opzettelijk vernietigd bij conflicten, enz. Documentair erfgoed als geheugen van mens en wereld is echter onmisbaar om het verleden te bewaren, het heden te begrijpen en de toekomst te sturen.

Het UNESCO Memory of the World Register bevat documentair erfgoed dat van uitzonderlijke betekenis is voor de mensheid. De documenten moeten aan verschillende criteria voldoen, zoals authenticiteit en onvervangbaarheid. Benieuwd naar de richtlijnen en de criteria?

Voor België zijn de volgende elementen in het register opgenomen:

  • Plantin-Moretus Archief (2001)
  • Archief Bibliotheca Corviniana (2005)
  • Archieven van de Insolvente Boedelskamer Antwerpen (2009)
  • Archief Oude Universiteit Leuven 1425-1797 (2013)
  • Mundaneum: Universeel Bibliografisch Repertorium van Paul Otlet en Henri La Fontaine (2013)

Regionale en nationale MoW-comités ondersteunen het ‘Memory of the World’-programma.

In België zijn drie comités actief: het Vlaamse Memory of the World Comité, het Frans- en Duitstalige Memory of the World Comité en het Belgisch Comité Memory of the World (Be MoW).

Het Vlaamse Memory of the World Comité

De Vlaamse Unesco Commissie richtte in 2013 het Vlaamse Memory of the World Comité op. Prof. dr. Marc Jacobs (FARO; VUB) is de voorzitter. Op dit moment treedt FARO, het Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed, op als tijdelijke zetel. Dit Comité ondersteunt op Vlaams niveau de werking van het Memory of the World Programma.

Contact: Marc Jacobs, voorzitter van het Vlaamse Memory of the World Comité, marc.jacobs@faro.be

Het Frans- en Duitstalige Memory of the World Comité

Aan Frans- en Duitstalige zijde is in 2014 het Frans- en Duitstalige Memory of the World Memory Comité, opgericht. Stéphanie Manfroid is de voorzitster.

Contact: Stéphanie Manfroid, voorzitter van het Frans- en Duitstalige Memory of the World Comité, manfroid.stephanie@skynet.be

Beide comités dragen bij aan het ‘Memory of the World’-programma, onder meer door de volgende acties:

  • ondersteunen van respectievelijk Vlaamse en Frans- en Duitstalige kandidaturen voor een inschrijving op het internationaal Memory of the World Register;
  • onder de aandacht brengen van het belang en de verscheidenheid van erfgoedcollecties;
  • informeren, publiceren en promoten van de bescherming en bewaarmogelijkheden;
  • samenwerken met overheidsinstellingen voor de bescherming en bewaring van collecties.

Het Belgische Memory of the World Comité

Het Belgische Memory of the World Comité, opgericht eind 2015, neemt de verantwoordelijkheid op zich voor het algemeen beheer en voor het monitoren van het Unesco Memory of the World -programma in België. Het comité wil in het bijzonder:

  • samenwerking tussen de twee Memory of the World comités in België stimuleren;
  • een nationaal Memory of the World-register in België tot stand brengen en bijhouden alsook nominaties van documentair erfgoed voor opname in de lijst aanmoedigen, ontvangen en beoordelen;
  • nominaties van of met betrekking tot België voor het internationale Memory of the World -register coördineren en voorstellen;
  • nauw samenwerken met gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties in België voor de ontwikkeling van het nationale register en het leveren van bijdragen aan het internationale en Europese register;
  • het Memory of the World-programma in België onder de aandacht brengen en promoten;
  • samenwerking tussen de publieke en particuliere sector aanmoedigen voor het realiseren van specifieke Memory of the World-projecten en activiteiten in België;
  • nauw samenwerken met de Nationale Commissies voor Unesco in België en het Europese Regionale Memory of the World-comité; en
  • regelmatig contacten onderhouden met het Hoofdkantoor van Unesco in Parijs.

Contact: Roger Roberts, voorzitter van het Belgische Memory of the World Comité

Nationale en internationale kandidaturen

  • Nominaties voor het Memory of the World Register kunnen door natuurlijke of rechtspersonen, waaronder regeringen en NGO's, worden ingediend. Er wordt voorrang gegeven aan voorstellen die door of via het regionale of nationale Memory of the World Comité worden gedaan of, indien niet, aan voorstellen die via de twee nationale commissies voor Unesco worden gedaan.
  • Een internationale aanvraag kan direct bij het Belgische Memory of the World Comité worden ingediend. De deskundigen van dit comité staan ter beschikking om u te helpen bij het opbouwen en schrijven van uw kandidatuur, en om de internationale betrekkingen te vergemakkelijken. Een internationale aanvraag wordt voorgelegd aan een van de twee comite's (NL / FR & D).
  • Deadline voor het indienen van nationale en internationale nominaties bij Unesco is 31 maart (even jaren).

Behoud van digitaal erfgoed (PERSIST: Platform to Enhance the Sustainability of the Information Society Transglobally)

Digitaal erfgoed is van groot belang voor de Mensheid en is op vandaag een essentiële bron van kennisvorming en -deling. Het is een uitdaging om in onze hoogtechnologische maatschappij de overvloed aan digitale informatie duurzaam en geordend te bewaren. Ook archieven, musea, bibliotheken en andere erfgoedinstellingen wereldwijd worstelen met deze problematiek. Het PERSIST-project (Platform to Enhance the Sustainability of the Information Society Transglobally) stimuleert het debat tussen deze instellingen, de overheid en de IT-industrie met het oog op digitale duurzaamheid.

Open Access

Unesco zet zich in voor de vrije uitwisseling van ideeën en kennis. In dat opzicht is zij pleitbezorger van Open Access, een benadering waarbij wetenschappelijke informatie vrij beschikbaar is. Universele toegang tot informatie is immers een belangrijke voorwaarde voor duurzame ontwikkeling en vrede.

Als VN-organisatie die zich met de wetenschap bezighoudt, komt Unesco op voor de belangen van wetenschappers in minder geprivilegieerde landen. Open Access biedt hun de mogelijkheid aan te knopen bij de nieuwste ontwikkelingen. Het delen van kennis is bovendien in ieders belang, en is zelfs vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: “ ieder heeft het recht om deel te hebben aan de voortgang van de wetenschap en de vruchten daarvan ” (artikel 27).